http://baodatviet.vn/Home/thegioi/Co...173758.datviet
“Mùa xuân Arab” làm rung chuyển nền chính trị ở Trung Đông tạo ra nhiều sự chuyển đổi mang tính lịch sử. Bây giờ, liệu thỏa thuận trao đổi tù binh lịch sử giữa nhóm chiến binh Hồi giáo Hamas và Israel có tạo ra một sự thay đổi tích cực trong cục diện chính trị ở khu vực đầy biến động này hay không?

Hamas vừa trả tự do cho Trung sĩ Israel Gilad Shalit bị lực lượng này giam giữ suốt 5 năm qua để đổi lấy 1.027 tù binh Palestine, trong đó có nhiều người bị kết án chung thân vì âm mưu tiến hành những cuộc tấn công vào Israel trong một thỏa thuận trao đổi tù nhân giữa hai đối thủ không đội trời chung.

Tuy nhiên, trước đó, thỏa thuận trao đổi tù nhân này không phải là hoàn toàn không vấp phải bất cứ phản ứng nào từ phía người dân Israel. Không có gì khó hiểu khi gia đình các nạn nhân của những chiến binh Hamas sắp được trả tự do kia cảm thấy bất mãn với quyết định của Chính phủ.

Song Thủ tướng Benjamin Netanyahu không có gì phải lo lắng bởi vẫn có tới 79% người Israel ủng hộ quyết định của ông. Và hiện giờ, sau khi thỏa thuận trao đổi tù nhân được hoàn tất, người Israel đang tận hưởng niềm hân hoan trước sự trở về của một con người Israel.

Trước đó, Thủ tướng Israel từng thú nhận rằng: “Việc phóng thích tù nhân chỉ càng làm cho bọn khủng bố đắc ý bởi việc này mang lại cho chúng cảm giác rằng, ngay cả khi bị bắt, một ngày nào đó, chúng cũng được thả mà thôi”. Tuy nhiên, đó là tuyên bố của 16 năm về trước mà Thủ tướng Netanyahu nổi tiếng là người không kiên định.

Và lý giải cho việc chấp nhận thỏa thuận phóng thích tù nhân lần này, Thủ tướng Netanyahu nhấn mạnh: “Với tất cả những gì đang xảy ra ở Ai Cập và trong khu vực, tôi không biết liệu tương lai có cho chúng ta một giải pháp tốt cho vấn đề này hay không”.

Ngoài ra, việc người Israel chấp nhận đàm phán với Hamas, vốn luôn được xem là một nhóm khủng bố trong mắt họ lẫn Mỹ không phải là điều gì mới mẻ, đặc biệt là khi nó nhằm mục đích phóng thích cho những tù nhân người Israel không có gì mới lạ.

Chẳng hạn, năm 1985, Israel từng đàm phán với phía Palestine trong nỗ lực tìm kiếm tự do cho ba binh sĩ của họ bị bắt tại Lebanon bởi Mặt Trận Nhân Dân Giải Phóng Palestine với điều kiện họ cũng trao trả 1.100 tù nhân Palestine. Khi hai nhân viên tình báo thuộc Tổ chức tình báo Mossad bị bắt tại Jordan sau vụ ám sát hụt lãnh đạo Hamas là Khaled Meshaal năm 1997, Israel lập tức thả lãnh đạo tinh thần của Hamas là Ahmed Yassin (sau đó Israel lại ám sát ở Gaza) để đổi lấy sự an toàn của các tình báo viên này.

Một ví dụ khác, năm 2004, Israel đàm phán với Hezbollah để phóng thích Elhannan Tannenbaum, một đại tá thuộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) bị bắt giữ trong một chuyến công du nước ngoài. Sau khi đàm phán, phía Israel đồng ý thả 400 tù nhân Palestine và thi hài của khoảng 60 chiến binh Hezbollah để đổi lấy ông Tannenbaum và thi thể của ba binh sĩ Israel khác.

Hơn nữa, một quốc gia luôn phải đối mặt với những mối đe dọa sống còn ngay từ ngày đầu thành lập như Israel, việc phục vụ trong quân đội là nghĩa vị bắt buộc đối với mỗi người Israel và nhiệm vụ đầu tiên cũng là nhiệm vụ cơ bản nhất của Chính phủ nước này ở mọi thời điểm là phải bảo vệ và quan tâm đến những người lính của họ.

Điều này mang lại cho người Israel cảm giác ràng buộc và giúp xã hội Israel gắn kết với nhau. Tất cả các công dân Israel, ở những thời điểm nhất định trong cuộc đời, đều trở thành quân nhân thì khi một người bị bắt, đó không chỉ đơn giản là một bi kịch đối với gia đình người lính đó mà còn là bi kịch đối với cả một quốc gia.

Do đó, việc đưa được người lính ấy trở về nhà luôn là ưu tiên của mỗi Chính phủ Israel. Điều này lý giải tại sao dù phàn nàn rằng thỏa thuận trao đổi một tù binh Israel với hơn 1000 chiến binh Hamas khác “là một cái giá quá đắt”, Israel vẫn phải chấp nhận “chịu thiệt” để đổi lấy sự trở về nguyên vẹn cho Trung sỹ Gilad Shalit của họ.

Ngoài ra, thỏa thuận trao đổi tù nhân cũng được kỳ vọng sẽ giúp quan hệ giữa Ai Cập và Israel trở nên hòa dịu hơn bởi đơn giản, vai trò trung gian hòa giải của Cairo chính là yếu tố quyết định thành công của thỏa thuận. Trước đó, việc cựu Tổng thống Mubarak bị lật đổ cách đây 8 tháng cộng với vụ Israel sát hại binh sĩ Ai Cập đồn trú dọc biên giới hai nước cũng như vụ Đại sứ quán Israel ở Cairo phải đóng cửa bởi cơn thịnh nỗ của những người biểu tình Ai Cập dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng trong quan hệ Israel - Ai Cập.

Do đó, việc Ai Cập làm trung gian hòa giải cho thỏa thuận lần này giữa Palestine và Israel mang đến niềm lạc quan rằng mối quan hệ với người Israel sẽ được cải thiện đáng kể sau một năm đầy sóng gió.

Cuối cùng, không thể không tính đến tác động của thỏa thuận này đối với người Palestine. Thỏa thuận trao đổi tù nhân với Israel lần này đang dấy lên hi vọng tình trạng căng thẳng và bạo lực giữa bờ Tây và dải Gaza nhờ đó, sẽ được duy trì ở mức thấp nhất.

Đối với Hamas, đây được coi là một thắng lợi lớn của họ. Bởi nếu là một Chính phủ khác, chẳng hạn Chính phủ Anh, sẽ không bao giờ có ý tưởng phóng thích hàng nghìn tù nhân thuộc mạng lưới khủng bố al Qaeda, những người từng sát hại các công dân Anh trong các vụ tấn công đẫm máu chỉ để đổi lấy sự an toàn cho một người lính duy nhất.

Ngoài ra, có một sự thật không thể chối cãi là Hamas đang bắt đầu suy yếu không phải chỉ vì “người đỡ đầu” của họ là Chính phủ Syria đang lao đao với các cuộc biểu tình trong cả nước mà còn bởi họ đang mất dần sự tín nhiệm của người dân Palestine bởi xu hướng bạo lực và xa rời nhân dân ở dải Gaza.

Một cuộc thăm dò hồi tháng 6 được tiến hành bởi Trung tâm nghiên cứu chính sách và khảo sát Palestine chỉ ra rằng chỉ có 29% người Palestine sẽ bỏ phiểu bầu cho Hamas nếu một cuộc bầu cử mới được tổ chức. Trong khi đó, Fatah nhận được tới 45% sự ủng hộ dù trước đó, trong đợt bầu cử quốc hội năm 2005, Hamas chiếm thế thượng phong so với Fatah khi giành được 76 ghế còn Fatah chỉ giành được 43 ghế trong cơ quan lập pháp Palestine.

Do đó, Hamas cần tạo ra một bước đột phá táo bạo. Họ có thể lựa chọn các hành động mang tính bạo lực hơn bởi xu hướng bạo lực gần đây của họ song họ chọn thỏa thuận trao đổi tù nhân vì muốn nhạo báng nhóm Fatah của Tổng thống Mahmoud Abbas. Hamas muốn chứng tỏ rằng phương pháp bạo lực của họ sẽ mang đến tự do cho nhiều tù nhân Fatah chứ không phải phương pháp phi bạo lực mà nhóm Fatah của Tổng thống Mahmoud Abbas vẫn chủ trương.

Tuy nhiên, nhiều người cho rằng thỏa thuận trao đổi tù nhân sẽ chỉ có ý nghĩa to lớn đối với bản thân những tù nhân này và gia đình họ chứ xét trong một bức tranh rộng lớn hơn, nó hoàn toàn không mang lại nhiều thay đổi.

Do đó, những suy đoán về việc thỏa thuận này có khả năng mang lại những triển vọng hòa bình là vô nghĩa khi Hamas vẫn tiếp tục duy trì chiến lược bạo lực của họ